Değişiklikler insanların çoğu için belirsizlik yaratır. Doğal olarak belirsizlikten korkulur. Olumsuz duygular yaşanır.

Örnek olarak insanın işinden veya eşinden ayrılması ele alınır.

Şema olarak gösterirsek… Hemen yanda

Diyelim ki işten ayrılma (biraz gönülsüzce) gerçekleşti. Yani kovulduk (1)…

Önce birden boşluğa düşer insan… Bir süre “kendisine çok haksızlık edildiğini” düşünür. (2) Bu dönemde hızla olumsuz bir derinliğe doğru gidilir.

Sonra geçmiş ipuçları tekrar (tekrar ve tekrar…) düşünülmeye başlanır. Diğer tarafta da bazlı haklılıklar olabileceği kabul edilir. “Ben de yaramazlık yaptım aslında…” demeye başlar. (3) Bu döneme mantık bulma dönemi de deniyor.

Sonra insan kendi yanlışlarını da düşünmeye başlar. Kendisini yeniden konumlandırır. (4) Belki yanlışlarından ders alır.

Giderek yeni bir kişi olarak (5) iş arar. Bulduğu takdirde durum düzelmiş, hatta (eğer yanlışlarından ders almışsa) biraz daha üst bir kademede (6) yeniden denge oluşmuştur.

Bazı “Değişime uyum” eğitimlerinde (yukarıdaki şekilde “Bunalım süresi” olarak adlandırılan) bu zamanı nasıl hızla kısaltacağımız öğretilir.

Yani… Bırak bunalım yaşamayı… Çabucak haklı nedenleri bul. Kendini yenile… Ve hücuuuum…

Değişime uyum eğitimlerinde pek öğretilmeyen şeyi, bir arkadaşımdan öğrendim.

Pek uslu sayılmazdı… Bir gece evine dönüyor. Kapıyı anahtar ile açıp sessizce içeri süzülüyor… Bir değişiklik hissediyor. Işığı açıp bakıyor… Ev bomboş… BOMBOŞ… Hani eve taşınmadan önce nasılsa… O kadar BOŞ...

Karısını cep telefonundan arıyor ve “bari gömleklerimi, pantalonlarımı geri gönder” diyor…

Olay sırasında yıllık izindeydim. İlk “bunalım” anlarını göremedim. Ama bir hafta sonra nasıl iyi olduğuna şahidim.

İzinden dönmüştüm. Olayı hemen öğrendim. “Nasılsın?” diye sorduğumda “Şahane…” diye yanıtladı… “Artık eve gelirken bahane uydurmaya çalışmayacağım. Üstelik bütün kadınlar benim…”

Şekil olarak göstermek gerekirse…

Yanda… Kırmızı çizgi…

İyileşme süresi hızlı ama…

Siz yine de o kadar bencil olmayın…

Üst yönetime çıktıkça birçok eğitim alınıyor. Bunların en faydalılarından biri de Performans Değerlendirme eğitimidir.

Aldığım eğitimler sayesinde aşağıdaki şekilde performans değerlendirme yapmayı öğrendim.

Ekibe bir mesaj gönderdim.

Arkadaşlar,

Bu sene performans değerlendirme görüşmelerini aşağıdaki maddeler  çerçevesinde yapacağız.

Sizlerin de toplantıya hazır gelmeniz, her iki taraf için verimli olmasını sağlar diye düşünüyorum.

1. Geçen yıl  için planlanan / gerçeklesen
2. Başarılar, başarısızlıklar
3. Alınan eğitimler, bunların fayda ve getirileri, alınmayanlar
4. Üst yönetimden (benden) beklentiler (destek, ihtiyaç –> karşılanıp karşılanmadığı – eleştiriler)
5. Kişisel SWOT analizi
6. Önümüzdeki döneme ait kişisel hedefler, iş planları
7. Kaynak (altyapı, teknoloji, eğitim, vb…) ihtiyacı
8. Benden beklenen destek
9. Kişisel gelişim planı / kariyer ile ilgili görüşler
10. Açık platform / serbest, politik, kurumsal konular
    

Yaklaşık bir ay sonraya gün verdim.

Bu süre içinde her bir eleman için, yarım gün çalıştım. Bana gönderilen mesajlar, benim mesajlarım, projelerdeki durum, diğer departmanların övgü ve şikayetleri, üst yönetime verdiğimiz raporlar… Hepsini inceledim ve “öneriler listesi” de hazırladım. Her biri için… Ayrı ayrı…

Sonra gün geldi…

Performans değerlendirme için toplantıya girdiğimizde, hemen hiçbiri kendisi için benim kadar zaman ayırıp çalışmamıştı.

Bu yazı ile birlikte okunması gereken:

• Eğitim şart
• Kulağa küpe cümleler (1)

ABD’de MBA hakkında isimli yazıda uçakta okuduğum bir dergiden bahsetmiş, ve bazı kısımlarını tercüme ederek yayınlayacağımı söylemiştim. İlk trend’i Tamamlayıcı yaklaşım (integrative) olarak yazmıştım.

İkincisi …

Liderlik:

MBA’in amacı, iş dünyasını iyi kavrayacak yöneticiler yetiştirmektir. MBA ve Executive MBA okullarının çoğu, bu konuya odaklanıyor.

Cleveland, Ohio’daki Case Western Reserve University’nin Weatherhead Yönetim Okulu hocası Michael Devlin, “Bazıları liderlik doğuştandır der. Ama biz buna inanmayız” diyor

“Liderlik öğretilir ve öğrenilir. Bazıları çok iyi yapabilirler. Ama ortalama kişiler de oldukça iyi olmayı becerebilirler.”

Okul 4 kademe liderliğin üzerinde duruyor.

• Kendini yönlendirmek (Burada “leading yourself” diye geçiyor. “Managing yourself” değil.)
• Ekipleri yönlendirmek  (leading teams)
• Bir teşkilatı yönlendirmek  (leading an organization)
• Toplum içinde yönlendirmek (leading in society)

Okul özellikle “Toplum içinde yönlendirmek” konusunu vurguluyor.

“Şirketin Genel Müdürü olununca bir anda kamu ve  kurallar ile iyice yakınlaşılıyor. Hatta yeni oluşturulacak yasalar konusunda fikir beyan etmen gerekiyor. Şirket adına bağış yapmak, kurumsal sosyal sorumluluk projelerinde yer almak, siyasi konularda fikir söylemek zorunda kalınıyor. Bunların hepsinin yönetilmesi gerekli”

“Eski yönetim yaklaşımı, hataları bulup onarmak üzerineydi. Şimdi aksini öneriyoruz. Teşkilatının adanmış ve başarılı olduğun konuları bul. Bunların ortak noktalarını gör ve fazlasını yap.”

Üçüncü yazı (gelecekte bir zaman) Tecrübe ile öğrenme…