Değişiklikler insanların çoğu için belirsizlik yaratır. Doğal olarak belirsizlikten korkulur. Olumsuz duygular yaşanır.

Örnek olarak insanın işinden veya eşinden ayrılması ele alınır.

Şema olarak gösterirsek… Hemen yanda

Diyelim ki işten ayrılma (biraz gönülsüzce) gerçekleşti. Yani kovulduk (1)…

Önce birden boşluğa düşer insan… Bir süre “kendisine çok haksızlık edildiğini” düşünür. (2) Bu dönemde hızla olumsuz bir derinliğe doğru gidilir.

Sonra geçmiş ipuçları tekrar (tekrar ve tekrar…) düşünülmeye başlanır. Diğer tarafta da bazlı haklılıklar olabileceği kabul edilir. “Ben de yaramazlık yaptım aslında…” demeye başlar. (3) Bu döneme mantık bulma dönemi de deniyor.

Sonra insan kendi yanlışlarını da düşünmeye başlar. Kendisini yeniden konumlandırır. (4) Belki yanlışlarından ders alır.

Giderek yeni bir kişi olarak (5) iş arar. Bulduğu takdirde durum düzelmiş, hatta (eğer yanlışlarından ders almışsa) biraz daha üst bir kademede (6) yeniden denge oluşmuştur.

Bazı “Değişime uyum” eğitimlerinde (yukarıdaki şekilde “Bunalım süresi” olarak adlandırılan) bu zamanı nasıl hızla kısaltacağımız öğretilir.

Yani… Bırak bunalım yaşamayı… Çabucak haklı nedenleri bul. Kendini yenile… Ve hücuuuum…

Değişime uyum eğitimlerinde pek öğretilmeyen şeyi, bir arkadaşımdan öğrendim.

Pek uslu sayılmazdı… Bir gece evine dönüyor. Kapıyı anahtar ile açıp sessizce içeri süzülüyor… Bir değişiklik hissediyor. Işığı açıp bakıyor… Ev bomboş… BOMBOŞ… Hani eve taşınmadan önce nasılsa… O kadar BOŞ...

Karısını cep telefonundan arıyor ve “bari gömleklerimi, pantalonlarımı geri gönder” diyor…

Olay sırasında yıllık izindeydim. İlk “bunalım” anlarını göremedim. Ama bir hafta sonra nasıl iyi olduğuna şahidim.

İzinden dönmüştüm. Olayı hemen öğrendim. “Nasılsın?” diye sorduğumda “Şahane…” diye yanıtladı… “Artık eve gelirken bahane uydurmaya çalışmayacağım. Üstelik bütün kadınlar benim…”

Şekil olarak göstermek gerekirse…

Yanda… Kırmızı çizgi…

İyileşme süresi hızlı ama…

Siz yine de o kadar bencil olmayın…

Bana sordular: “Krizde reklama yatırım yapın, pazarlamaya önem verin, şunu yapın bunu yapın…” diye uzun süredir nutuklar atılıyor. Peki markalar için interaktif alanın önemi bu dönemde nasıl kendini gösteriyor?

Yanıtım biraz değişik geldi onlara… Dedim ki…

“Krizde reklama yatırım yapın” diyenleri pek anlamıyorum. Bence doğrusu “reklam” değil, “Krizde pazarlamaya yatırım yapın” şeklinde olmalı. Krizde herkes sesini kesmişken sizin sesinizi daha ucuza duyurma şansınız var. Reklam pazarlama unsurlarından biri. Diğerlerini de hiç ihmal etmemelisiniz.

Diğer yandan, interaktiviteyi de sadece internet olarak düşünürseniz, krizdeki en büyük yanlışı yaparsınız.

Krizde müşterilerinize daha yakın durmalısınız. Onlara yakın olduğunuzda, ne olup bittiğini daha rahat öğrenirsiniz. Onlarla sürekli temas ederek, karşılıklı görüşerek, ihtiyaçlarını anlayarak kimlerin riskli olduğunu, kimlerin sağlamcı gittiğini bilirsiniz. Özellikle KOBİ’ler için, B2B için… Dolayısıyla kime yakın durursanız, kriz geçtiğinde birlikte uzun yıllar iş yapacağınızı da öğrenmiş olursunuz.

Bu nedenle krizde interaktif pazarlamaya ağırlık vermelisiniz. Doğrudur. Ama şunu unutmadan: İnteraktivite eşit değildir internet… Karşılıklı etkileşim olması için, mutlaka internet olması gerekmiyor.

Hedef kitleniz KOBİ’ler ise, onlara yakın durmanın yolu ihtiyaçları anında yanlarında olduğunuzu bilmeleridir. Bu noktada, interaktif mecralarda çok zaman harcamanızın size katkısı olur mu?… Kuşkuluyum…

Hedef kitleniz TV seyretmeyen, gazete okumayan, radyo dinlemeyen, şehirli ve 13 – 25 yaş kuşağındaki milyonlarca insan ise, elbette onlara yakın durmanın yegane yolu internet’tir. O zaman sizin için “interaktivite eşittir internet” diyebiliriz. Durum böyle ise ve siz, TV’de, gazetede, radyoda para harcıyorsanız… Pazarlama 101 ile yeniden başlamanızı öneririm.

Hedef kitleniz, internet’te zaman geçiriyorsa ve ona ulaşmak için en iyi yol internet ise, interaktif mecralarda mutlaka bulunmalısınız. O zaman en çok hangi sitelerde yer aldıklarına, hangi ortamları kullandıklarına, hangi mesajlardan hoşlandıklarına bakarak karar vermelisiniz.

Özetle, belirleyici hedef kitlenizdir. Hem mecra seçiminde, hem de uslup seçiminde…

Notlar:

1. sss = Sıkça sorulan sorular. Daha öncekiler [1], [2], [3]
2. Bu yazı Cengiz Çatalkaya’nın Pazarlama Blogu‘nda 22 Temmuz 2009 tarihinde yayınlanmıştı. Oradaki yorumları ihmal etmeyin.
3. Ayrıca, Friendfeed’de de yorumları yer almıştı

Doktora derslerinden birindeydik. Konular öğrenciler arasında paylaştırıldı. Hepimiz bir konuyu enine boyuna inceleyeceğiz. Benim konum: Liderlik.

Farklı bir çalışma hazırladım. İlk cümle şöyleydi:

Liderlik şart mıdır?

Sınıf “elbette” diye yanıtladı.

“İsviçre’nin bir liderinin adını hatırlayan var mı?” diye sordum.  Sınıfta “çıt” yok. İpucu verdim.

“Zavallı İsviçre Giyom Tel’den bu yana hiç lider yetiştirmemiş mi?”

Sonra refah düzeyi yüksek başka Avrupa ülkelerinden örnekler verdim.

Sıkı bir tartışma oldu. Tam beklediğim gibi…

Anlatmak istediğim şu idi. Liderler yetiştirmekten daha önemlisi, sürekli lider ihtiyacı duymayacak sistemleri yerleştirmektir.

Eğer sistemleriniz bozuksa şirketinizin içinde, sizin dışınızda başka liderler de yetişir. Onlar kendi girişimlerini yapıverirler.

Şaşırırsınız.