Belirsizlik ve planlama
Okulda aldığım dersleri pekiştiren bir çok olay yaşadım iş hayatımda… Unutulmazlardan biri de şöyle idi:
Mezun olduktan hemen sonra Price Waterhouse’da çömez (junior) danışman olarak işe başladım. Bir Dünya Bankası projesiydi. Kamu teşebbüslerinden biri Dünya Bankası’ndan kredi istemiş. Banka da vereceği kredi çarçur olmasın diye şartlar ileri sürmüş. Paranın harcanacağı idari ve teknik konuların seçimini kendi listesindeki danışmanlık firmalarının yapmasını istemişti.
Benim çalıştığım ekip idari (organizasyon ve muhasebe) bölümlerin yapılanmasından sorumluydu. Bu proje ile ilgili iki anımı daha önce kendi blogumda ve Kariyer Yolculuğu’nda yazmıştım.
Kamu tarafı bu projeye “işlerini bitirsinler, parayı versinler ve gitsinler” diye bakıyordu. Onların gözünde “parayı almadan önce katlanılması gereken bir süreç” konumundaydık. Dolayısıyla proje kamu kurumuna yaramadı, ama benim yetişmeme çok faydalı oldu.
O yıllarda, her kamu kuruluşunda, Devlet Planlama Teşkilatı ile eşgüdümlü çalışmalarını sağlamak için APK (Araştırma, Planlama, Koordinasyon) Bölümleri vardı. (Eğer şimdilerde de varsa, ben bilmiyorum.)
Şahit olduğum olay, APK Bölüm Başkanı ile Uzman Danışman arasında geçti. Proje ekibinin Organizasyon kısmını yöneten danışman, dünyaca bilinen bir “büyük usta” idi (O yıllarda “guru” kelimesi kullanılmıyordu) Ben, görüşmeleri izlemek ve daha sonra türkçe ve ingilizce yayınlamaktan sorumluydum. Dünyanın en iyi ustalarının birinin sürekli olarak yanında geziyor, her söylediğini not ediyordum.
Büyük usta bu kamu kurumunda planlamanın nasıl yapıldığını öğrenmek istedi. APK Bölüm Başkanı hemen yakınmaya başladı: “Kurlar sürekli değişiyor… Enflasyon oranı belli değil… Hammadde fiyatları değişken… Kamunun politikaları zaten malum… Her şey o kadar belirsiz ki plan yapamıyoruz.”
Yeni mezun biri olarak, bunlar bana da doğru gibi gelmek üzereydi ki… Büyük usta, daha sonraki yıllarda hiç unutmayacağım cümleleri söyledi.
“Her şey belirli olsa, plan yapmaya gerek kalmaz ki. Kendini suyun akışına bırakan birinin, nereye gideceğini planlamasına gerek yoktur. Planlama, belirsizliği azaltmak için bir araçtır.”
Bunu unutmayın. Eğer doğru yapılırsa, planlama şirkette çalışmak için her yıl bir iki kere katlanılması gereken bir süreç değil, belirsizliği azaltmak için bir araçtır.
1981 yılında ODTÜ – İşletmecilik Bölümünden mezun olduktan sonra, Price Waterhouse Consultancy’de iş hayatına başladı...
