ODTÜ’de mühendislik öğrencileri son dönemlerinde “teknik dışı seçmeli ders” (non technical elective) almak zorundaydı.

Son dönemlere gelindiğinde, tam mühendisler psikoloji, sosyoloji gibi kişiye göre değişkenlik gösteren konulardan kaçınırlar; rakama dayalı dersleri ararlardı. Bazıları, Muhasebe dersini alırdı.

Ne var ki, tam not alan mühendis çok az olurdu. Bir çoğu, Kasa aktif’te gösterilirken, Net Kar‘ın neden pasif’te gösterildiğini anlayamazlardı.

Daha sonraki yıllarımda şunu gördüm. Mühendislerin suçu yok. Girişimcilerin büyük çoğunluğu Gelir ile Net Kar arasındaki farkı anlayamıyor, yanlış nakit yönetimi sayesinde şirketini batırıyor.

Önce şirketin bir tüzel kişi olduğunu, Net Kar’ın ortaklara borç anlamına geldiğini anlamak gerekiyor.

Hocam Prof. Osman Ataç’ın bugünkü (1 Haziran 2011 tarihli) DÜNYA gazetesinde yayınlanan yazısı, işletme ile yönetim (business & management) ayrımına giriş dersi gibi. Sonraki yazılarda bu ayrımı anlatacak.

Osman Ataç diyor ki: İşletme sorunu diye bir şey yoktur. Kötü yönetim sonuçları vardır.

Araba duvara toslamaz sürücü toslar. İşletme batmaz, yönetici batırır.

Arabanın benzini bitmez sürücü benzin koymayı unutur. İşletme kaynaksız kalmaz yönetici kaynaksız bırakır.

Araba bozulmaz sürücü arabanın gerektirdiği bakımı yaptırmaz. İşletme kötü çalışmaz yönetici işletmeyi kötü yönetir.

Ülkemizde kötü şeyler hep başkasından kaynaklanır. Silahı şeytan doldurur, trafik canavarı yollarda gezer, basiretimiz bağlanır… Yan yattı, çamura battı, güneş gözüme geldi, rüzgar karşıdan esti, hakem rakip takımı tuttu… Elektrikler kesildiği için ödev yapamadık, Almanlar yenildiği için bizi de mağlup saydılar…

Osman hocamın yazısı, bahanelerin yönetim kısmına ayna tutuyor. Şoförün koltuğu ve yöneticinin koltuğu dışındaki benzer noktaları ve farkları okumak istiyorsanız, hocamın yazısına bir göz atın.

Bizde işletmecilik adı altında yönetim dersleri verilir. Oysa işletme (business) ile yönetim’i (management) tamamen ayrı iki konu olarak görmedikçe bazı sorunları çözemeyiz.

KOBİ’lerin büyük çoğunluğu işletme sorunları ile yönetim sorunlarını karıştırır.

Yönetilen ile yöneteni karıştırmak… Aslında at ile jokeyi, araba ile şoförü karıştırmak gibi. Kötü sonuç elde edince şoförü kovmak yerine, arabayı değiştirmek gibi…

Neden öyle oluyor derseniz… Bir çoğunda şoför kendileri de ondan.

• Not: Ayrıntı için Prof.Dr. Osman A. ATAÇ’ın DÜNYA gazetesindeki yazısını okuyun.