"diploma" etiketli yazılar:

20 Haziran 2009 Cumartesi

Mezuniyet hediyesi

Genç muhabir Yeliz Öz bu yıl Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden mezun oluyor. Kendi bloguna “sonsöz ya da önsöz…” başlıklı bir yazı yazmış. Friendfeed’de “mezuniyet hediyem:)” başlıklı girdiyi görünce keyifle okudum.

Yeliz, gerçekten önemsediğim ve keyifle izlediğim genç arkadaşlardan biridir. Gelecekte başarılı olacağına hiç kuşkum yok.

Bu yazıları okuyunca aklıma geldi. Bir çok arkadaşım çocuklarına mezuniyet hediyesi düşünüyor. Tatil parası gibi hediyeler artık (bazı gençler tarafından) küçümseniyor. Arkadaşım oğluna araba alacakmış. Delikanlı “3 -4 marka dışında bir şey almamasını” söylemiş.

  • Bir ODTÜ esprisi akla geliyor. “Döveceksin, niye dövdüğünü söylemeyeceksin. Dayaktan değil, meraktan ölsün”…

😉

Bu nedenle üzerinde düşündüm.

Mezuniyetin ödülü ne olmalıdır?

  • Araba, tatil, Avrupa yolculuğu vb… midir? Bence kesinlikle HAYIR.  Bizim için değil, kendi gelecekleri için okuduğunu bilmeli çocuklarımız.
  • Diploma mıdır? O bile şüpheli… Diploma okul sıralarında bulunduğunuzun, hatta kayıt yaptırdığınızın bir “kanıt belgesi”dir. Derslere devam etmeden de alınabiliyor. Üstelik bir “yeterlik” belgesi de olmayabiliyor artık…

Kopya çekerek diplomaya ulaşan da olmuştur, öğretim üyelerine yalvararak ulaşan da… (Nedense bu “yalvarma” konusu geçince hep aynı kişi geliyor bizim sınıf arkadaşlarımızın aklına…)

Yasalara göre “yeterli” sayılabilirsiniz.  Oysa gerçekte “yeterlik” iş başında sınanacak. Hak edilmiş ise, zaten ödülü yıllar boyunca defalarca alınacak.

😛

Öyleyse ne olmalı, mezuniyetin ödülü?…

Bence mezuniyetin ödülü, öğrenmeyi öğrenmektir.

Bunu beceremeden diplomayı almışsanız… “Aferin” bile diyemem… Kısa süre sonra sorarlar zaten “Sen gerçekten o okuldan mezun oldun mu?” diye… Suçu kendinizde bulmaz ve “… bize okulda öğretmediler” derseniz… İşte o zaman diplomayı ne yaparsanız yapın… Siz bilirsiniz…

🙂

Bu dönem, diplomasını hak ederek almış olan herkesi kutlarım. Başarıları da onlarla birlikte büyüyecektir.

😀

04 Mart 2009 Çarşamba

MBA diplomasını ne yapmalı

Yönetim bilimleri, “işletmecilik okulu” mezunu olan hemen hepimizin de eğitimini aldığı “Kuzey Amerika tarzı yönetim modeli” prensiplerine dayanıyor.

Bu yönetim modelinin prensipleri ne zaman başladı, nasıl oluştu: 1800’lerin son yıllarında etkisini gösteren ve 1900’lerin başında dünyaya egemen olan “sanayi devrimi”, o zamana kadar bilinen yönetim prensiplerini zorladı. Daha önce, büyük dökümhaneler hariç, henüz yüzlerce insanın çalıştığı işyerleri yokken, birden bire binlerce insanın çalıştığı fabrikalar ortaya çıktı.

Atölyeler ve küçük işyerleri kapandı (Bugünlerde bile “Kahraman bakkal süpermakete karşı” olgusunu tartışıyoruz). Kişisel beceri ile oluşturulmuş atölyeler, ortanın altında beceriye sahip kişilerin de çalıştığı ve “ölçek ekonomisi”nden ötürü ucuza mal eden fabrikalarla yarışamadı. (O yıllarda bu durumun “üretimin halka inmesi” diye yorumlanabildiğini de söylemek isterim.)

“Orta kapasiteli” binlerce insanın çalıştığı fabrikaları yönetmek için, yepyeni bir yönetim modeli gerekti.

1900’lerin başında işletmeciliğin (hatta endüstri mühendisliğinin) temelleri oluşturuldu. Bugün bile, bu mesleğin kutsal kitabı sayılan “ The Principles of Scientific Management” (Bilimsel Yönetimin İlkeleri) isimli kitabını Frederick Taylor 1911’de yazdı.

Max WeberThe Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism ” (Protestan Ahlakı ve Kapitalizm Ruhu) isimli kitabını 1904-5 yıllarında, “ The Theory of Social and Economic Organization ” (Sosyal ve Ekonomik Örgüt Kuramı) isimli kitabını da 1915 – 16 yıllarında yazdı.

Meşhur “Siyah olduğu sürece istedikleri renkte araba alabilirler” sözünü Henry Ford o yıllarda söylemiştir.

Özetle, işletmecilik (ve endüstri mühendisliği) 1800’lerin sonu ve 1900’lerin başında ortaya çıkan sanayi devriminin sonunda, 1910 – 1920 yılları arasında “orta kapasiteli insanların yönetilmesine dayalı” kurallardan oluşmuştur. 1950’ye kadar sadece kısmi şekil verilmiş, daha sonra neredeyse sadece yeni araçlar (türev ürünler, vb.) veya yeni oluşumlar (globalizasyon, şirket birleşmeleri, vb…) ortaya çıktıkça kapsamı genişlemiş ama özü değişmemiştir.

MBA kavramıyla da bu eğitim modeli, ABD’nin dünyaya sattığı en önemli kavramlardan biri haline gelmiştir. Zamanla “standartlaşmış” yönetim tarzını “eğitim paketleri” şekline sokup 2 veya 3 yıllık drajeler ile hepimize içirmiştir (“yutturmuştur” yazmaya elim varmıyor da…)

1800’lerin son yıllarına mercek tuttuk. 1900’lerin sonuna baktığımızda, daha büyük değişiklikler görüyoruz. Son 30 senede inanılmaz değişiklikler oldu. Cep telefonu, PC, internet, lap top, i-pod, Google, facebook, Apple, sosyal ağlar, second life, interaktivite, 3G, web 2.0, vb… Peki yöneticilik eğitiminde bu derece olmasa bile, köklü bir değişim oldu mu? Maalesef HAYIR.

Üstelik, çağımızın bir çok sorununa çözüm getirmek bir yana, aksine sorunların arkasına bu tarzın olduğu… en azından, giderek sıklaşan krizlerin nedeni değilse de baş yardımcısı olduğu kanaatindeyim.
Bu nedenledir ki (bence) inovasyon galip geliyor. Büyük şirketler anlayana kadar yenileri ortaya çıkıp tahtı sarsıyor. MBA okumamış, hatta okuldan terk 3 – 5 velet, milyar dolarlık şirketler kuruveriyorlar.

Fiziksel dağıtım kurallarından arınmış bir ortam beliriyor. Biri YouTube’a 3 dakikalık filmini koyuyor. Müziğini koyuyor ve sonunda parasını kazanmaya başlıyor. Fiziksel dağıtım kanallarının – İMÇ simsarları, plakçı, plak şirketi, Virgin veya D&R vb. gibi müzik dükkanlarının – kısıtlamalarını atlıyor. ( Biz bunu okumamıştık )

Zaten yaratıcının asıl motivasyonu önce para kazanmak değil, bilinir olmak. Bilinirlik zaten çeşitli şekilde kazanç getiriyor. ( Bize böyle öğretmediler )

Her köşeye dükkan açanlarla aynı yarışta oluveriyor insan. Elbette onların marka bilinirliği, ziyaret sıklığı getiriyor. Genç yetenek buna da bir yaratıcı çözüm arıyor. Sonuç, bireysel yeteneklerin yaratıcılıklarını duyurabildiği global demokrasi… Ya da yaratıcılığın önündeki fiziksel dağıtım kanalı engelinin aşılması… ( Bireysel yetenek mi? Atölyeler dönemi gibi mi yani?.. Eyvah, yoksa 1800’lere geri mi döneceğiz. O zamana ait yönetim modelini nerede okutuyorlar?.. )

Diyorum ki yönetim bilimi de kendini çağa uyarlamalı… Uyarlayacak da… Yeni Frederick Taylor’ların, Max Weber’lerin, ortaya çıkışını göreceğiz.

Nasıl ki, 1800’lerin sonundaki olaylar, 1910 – 1920 arasında “yeni” yönetim ilkeleri oluşturulmasını sağladı; 2010 – 2015 yıllarında da, inovasyon’u destekleyen yeni yönetim modelleri ortaya çıkacak. Şimdiki MBA öğretileri de tarihçe içinde yer alacak.

MBA diploması mı?… Siz bilirsiniz onunla ne yapılacağını… Ben zaten duvardan indirip çekmeceye kaldırdım.

😛