Eğitimlerimde yapay zekâ (YZ) kullanılmasını destekliyorum. Özellikle ödevleri hazırlarken, daha iyisini sunmalarını sağlayacak her türlü aracı kullanmalarını öğütlüyorum. Biliyorum bazı eğitmenler YZ’dan uzak duruyor ama şahsen her aracın doğru kullanımının öğretilmesi gerektiğini düşünüyorum.

İş Hayatında Araç / Amaç Çelişkisi

Neden böyle yaptığımı sorarsanız… iş hayatında sizi bir odaya kapayıp (sınav gibi) “şunu hazırla” demezler. Ulaşabileceğiniz kaynakları en verimli şekilde kullanıp, verilen zaman sınırı içinde en iyi sonucu yaratmanızı beklerler. Ben de MBA düzeyinde eğitim verdiğim için, bu şekilde davranıyorum. İş hayatında başarılı olması beklenen kişileri, iş hayatı yöntemlerine göre yetiştirmeye çalışıyorum.

Hem Nişantaşı Üniversitesi Pazarlama İletişimi Okulu’nda verdiğim Deneyim Bazlı Pazarlama İletişimi dersinde, hem de Bilgi Üniversitesi MBA’de verdiğim derslerde iş başı eğitimi gibi çalışıyoruz. Katılımcılar bir sektör seçiyorlar ve o sektörde (eğitimin konusuna göre) ya iletişimi planlıyorlar, ya CRM projesini hazırlıyorlar, ya da dijital dönüşüm için yapılacaklar listesi çıkartıyorlar.

Önceleri, sınavlarda da açık kitap, açık kaynak yöntemini uyguluyordum. Yanıtları kendi başlarına yazmak yerine birbirleriyle paylaşmaya başladıkları için vazgeçtim.

Daha önce defalarca, iş başı eğitimi gibi düzenleme yaptığımızı ve katılımcıların eğitime öğrenci gibi değil, iş insanı gibi bakması gerektiğini paylaşmıştım. Bu çerçeveye YZ’yı nasıl eklediğimi de aktarmak istedim.

Önemli olan, araç – amaç farkını anlamaktır. YZ bir araç değil, amaç olarak kullanıldığında ne kadar kötü sonuç alındığını ve nasıl kullanılırsa daha verimli olduğunu da aktarmaya çalışıyorum.

Pırıltısı az olanlar, iş dünyasında araçları amaç haline getirip önemli kararları vermeden ve minimum katkı sağlayarak idare ederler. En bilineni bütçe uygulamalarıdır. Bir öneri götürdüğünüzde yatırımın geri dönüş oranı sorgulamadan “bütçeniz var mı” diyorlarsa… Geçmiş olsun. Meraklısına [1] ve [2]

Gerçek Uygulamalar

Ne demiştik? İşbaşı eğitim gibi sürdürüyoruz. Dolayısıyla eğitmenin söylediği değil, kendilerinin gördükleri ve içselleştirdikleri önemli. Bu dönemin müşteri deneyimi haritası çalışmaları YZ kullanımı konusunda eğitici örnekler görmemizi sağladı.

İlki PERSONA oluşturulması. Bir personayı YZ’ya kaba çizgilerle verdiğinizde, aynı doğrultuda yanıt alıyorsunuz. Persona olarak “şahane fikri olduğunu zanneden girişimci” sorduğunuzda 1-2 satırlık katkısı oluyor.

Barış (Girişimci) → Bankacılık ihtiyacı: Girişimci / Startup Kredisi…

Yeterli mi… Elbette HAYIR. Yapay zeka, kelimenin tam anlamıyla “geçiştirmeye çalışıyor“.

Olması Gereken

PIO – 2023 Katılımcıları tarafından hazırlanmıştır

Sonra siz “Bizim uyguladığımız PERSONA çalışması, sadece iş ile ilgili değildir. Korkuları, endişeleri, beklentileri, hevesleri, nelerden etkilendiği, neleri kafasına taktığı… Bizim şöyle bir yöntemimiz var” dediğinizde, biraz daha ayrıntı alabiliyorsunuz.

Hiç YZ kullanmadan veya minimum YZ kullanarak yapılan çalışmalardan hastanenin doğum servisi personaları için örnek şöyle:

PIO – 2024 Katılımcıları tarafından hazırlanmıştır

Bu profesyonel üstü düzeyde çalışmayı yapan Pazarlama İletişimi Okulu katılımcıları Tuğçe Durmuşoğlu , Nida Azakli Yalgın ve Süleyman BAŞ‘a teşekkür ediyorum.

Gerçek iş hayatında çok sayıda persona üzerinden gidiliyor ama eğitimde sadece birinde derinleştik.

PIO – 2024 Katılımcıları tarafından hazırlanmıştır

Bu örnekleri yapay zekaya aktarıp “Benim modelim böyle… Şimdi buna göre bir daha hazırla” dediğinizde daha doğru noktaya yaklaşıyorsunuz.

Önemli notlar:

1. 1. Yukarıda sadece bir örnek verdim. PIO katılımcıları da, Bilgi MBA katılımcıları da birçok sektör için ayrıntılı MDY’ler çıkardılar.
   2. Bazı sektörlerde ilişkili personalar konusunda da çalışıldı. Üniversite seçimi süreci için yapılan çalışmada ebeveyn ve öğrenci adayı personaları (Funda BABA SOLUK tarafından) detaylı işlendi.
   3. Sadece B2C ile sınırlı kalmadık. Diğer bazı çalışmalarda B2B sektörler ele alındı. Gerek B2B ve gerekse B2C sektörlerdeki birçok kurumun bu ayrıntıda çalışma yaptığını sanmıyorum.

Devamı Var

Müşteri deneyimi yolculuğu (MDY), persona ile başlıyor ama arkasından tüm aşamaları ayrıntılı çalışmak gerekiyor. Bu noktada da doğrudan YZ’ya başvuranlar ile kendisi MDY hazırladıktan sonra YZ’yı işin içine katanlar arasında inanılmaz bir fark oluşuyor. Özellikle, MDY aşamalarının başlangıç ve sonunu iyi tanımladıktan sonra “Ben bunları hazırladım, senin ekleyeceğin veya çıkaracağın var mı?” diye sormuşsanız, çalışmanızın bir üst aşamaya çıkmasını sağlayacak önerilerde bulunuyor.

Diyelim ki MDY’nun müşteri tarafını bitirdiniz. Sırada KURUM tarafı vardır. Müşterinin, yolculuğun tüm aşamalarındaki olumsuz duygularını azaltmak, olumlu duygularını artırmak için kurum neler yapmalı?..  Kurum’un Yapacakları Listesi kısmında YZ size daha çok yarar sağlayabiliyor. Ne de olsa MDY’nun müşteri tarafında tüm veriler var. Maalesef yine tek sorgulama (prompt) yeterli değil.

Çapraz Sorgulama

MDY’nun müşteri tarafını verip, yapılacak işler listesini sorduğunuzda azami 10 – 12 öneri alırsınız. Oysa Farkındalık, Araştırma, Satın Alma, Kullanım… diye her aşamada kurumun yapması gerekenleri ayrı sorarsanız, elinizde daha iyi bir set olacaktır. Hele ki “Daha önce şunları yaptık, sonuçları böyle oldu” diye bilgilendirdikten sonra tekrar ve tekrar üzerine giderseniz, kapsamlı bir liste alırsınız.

Benim gibi “Daha iyisi olabilir mi acaba?” takıntılıysanız, EVET sorgulamaya devam edin. Benim kriterlerim şöyle (aşağıdaki şekil).

• Müşteri açısından kritik önem: Müşteri duygusu, beklentisi ve memnuniyet üzerindeki etkisi yüksek mi? Çok sayıda müşteriyi etkiliyor mu?
• Kurum açısından uygulama kolaylığı (hız + maliyet): Kurumun bu aksiyonu kısa sürede ve düşük maliyetle uygulayabilme gücü

“Şimdi bu kritere göre her aşamadaki yapılacak işleri önceliklendir” derseniz, burada kendi katkısını ekliyor. ChatGPT’nin cümleleriyle:

Hedef:

• • Quick Wins = Müşteri için kritik + Kurum için kolay
  • Yatırıma Değer = Müşteri için kritik + Kurum için zor
  • Kapsayıcı İyileştirme = Müşteri için orta önem + Kurum için kolay
  • Gözlemde Tut = Her iki açıdan da düşük

Güzel bir liste hazırlıyor.

Sözün Özü

Eğitimlerimde katılımcılara “Dersin koşulu olarak öğretmene verilecek bir ödev gibi değil, iş yerinde çalışanlara anlatılacak bir konu gibi ele alırsanız, eğitimden daha fazla yarar sağlarsınız” diyorum.

Katılımcılardan birinin dönem sonunda yazdığı yorum:

Geçen gün, oğlumla konuşurken; “Anne hiç kimseye ihtiyacın yok, sor Chat GPT’ye sana cevap versin” dedi. Evet doğru, bu gerçek ancak derste şunu öğrendim: Ben sorabilirim cevabı alabilirim ama üzerine yeteneğimi koyduğumda teknolojiden farklı bir yere gidebilirim. İşte bu!

Evet. Kendi bilgisini ve deneyimini aktarıp, birkaç kere (düzeltmelerden sonra tekrar ve tekrar) yenilenen sorgulamalar yapınca, doğru sonuca önemli ölçüde yakınlaşıyor. Bilgi ve birikimleriniz, YZ’nın övgülerle süslenen baskısı altında ezilmeden sürece / sonuca yansıyabiliyor.

😉

Not: 12 Haziran 2025’de Linkedin’de yayımlandı

Bir genç arkadaş ile “yapılacak işler listesi”nin nasıl oluşturulacağını tartışıyorduk.

Ben, büyük projelerin tek kalem yazılması yerine anlamlı bölümler şeklinde kurgulanmasının doğru olduğunu söyledim. O da “en ince ayrıntıyı bile yazarım” dedi. En ince ayrıntı deyince aklıma bir fıkra geldi.

Adam doktora gitmiş. Şikayetini söylemiş:

“Doktor bey… İki elimi iki yandan dizime doğru indirirken öne doğru eğilince ve bir ayağımı kaldırıp iki elimi ayak ucuna kadar getirince, sonra biraz doğrularak kalkıp o ayağımı yere basarak diğer ayağımı kaldırınca, yine ellerimi bu ayağın parmak ucuna kadar getirip de dizime kadar iki yandan elimi çekerken ikinci ayağımı da yere basıp ellerimi dizimden yukarı doğru paralel olarak kaldırıp belim hizasına getirince omurgalarım çok ağrıyor”.

Bu hareketleri dinleyen doktor “Beyefendi. Öyleyse yapmayın bu garip hareketleri” demiş

“İyi de doktor bey, bunlar insanın giyinirken yaptığı hareketler. Bunları yapmazsam pantalonumu veya pijamamı nasıl giyebilirim ki…”

Siz yine, “anlamlı bölüm” düzeyinde kalın. İnce ayrıntılar sizi amaçtan uzaklaştırabilir.

🙂